در حال بارگذاری...
معیارهای کارایی، معضل ازدحام و راه‌حل کیفیت سرویس: مدل‌های QoS، برچسب‌گذاری DSCP/CoS و صف‌بندی هوشمند ترافیک.
اهداف این درس
دو کاربر هم‌زمان از یک لینک ۱۰۰ مگابیت استفاده می‌کنند: یکی دانلود بزرگی شروع کرده و دیگری در تماس تصویری است. بدون QoS، بسته‌های دانلود و تماس در یک صف مساوی قرار می‌گیرند و صدای کاربر دوم قطع‌ووصل می‌شود. QoS این مشکل را حل می‌کند.
مجموعه تکنیک‌های مدیریت ترافیک که با اولویت‌دهی، صف‌بندی و کنترل نرخ، کیفیت لازم را برای ترافیک حساس تضمین می‌کند.
| معیار | واحد | تأثیر بر کاربر |
|---|---|---|
| پهنای باند | Mbps/Gbps | حجم انتقال در واحد زمان |
| تأخیر | ms | زمان واکنش و تجربه بازی/VoIP |
| جیتر | ms | بریدگی صدا و تصویر |
| از دست رفتن بسته | درصد | بازارسال و افت کیفیت |
وقتی حجم ترافیک ورودی از ظرفیت خروجی یک رابط بیشتر شود، بسته‌ها در صف (Queue) منتظر می‌مانند؛ صف پر شد، بسته‌های جدید حذف می‌شوند. نتیجه: تأخیر بالا، جیتر بالا و افت کیفیت. QoS دقیقاً همین نقطه را مدیریت می‌کند.
| مورد | CoS (802.1p) | DSCP |
|---|---|---|
| لایه | لایه ۲ (فریم اترنت) | لایه ۳ (هدر IP) |
| ابعاد | 3 بیت (0 تا 7) | 6 بیت (0 تا 63) |
| محدودیت | فقط روی VLAN | در کل مسیر IP |
نکته آزمون
سوال‌های ترکیبی: «کدام برچسب برای اولویت ترافیک صوتی در لایه ۳ است؟» پاسخ DSCP/EF. «کدام در فریم اترنت است؟» پاسخ CoS.
جمع‌بندی
QoS با DiffServ و برچسب DSCP، ترافیک حساس را از صف عادی جدا می‌کند؛ Shaping صبر می‌کند، Policing دور می‌ریزد و همه این‌ها در همان پهنای باند موجود انجام می‌شود.
جیتر (تغییر تأخیر) برای VoIP از تأخیر کلی هم مهم‌تر است.
DSCP در بسته IP و CoS در فریم (802.1p) قرار می‌گیرد.
Shaping ترافیک را با صبر کردن کنترل می‌کند؛ Policing مازاد را دور می‌ریزد.
کدام معیار تغییرات تأخیر بین بسته‌ها را نشان می‌دهد؟
تفاوت Jitter و Latency چیست؟
Latency کل زمان رفت‌وبرگشت بسته است؛ Jitter تغییرات این تأخیر بین بسته‌های متوالی. جیتر زیاد باعث بریدگی صدا در VoIP می‌شود حتی اگر تأخیر کم باشد.
چرا Best Effort برای تماس صوتی کافی نیست؟
Best Effort همه بسته‌ها را یکسان می‌بیند؛ در ازدحام، بسته‌های صوتی کنار بسته‌های حجیم دانلود صف می‌کشند و تأخیر و جیتر بالا می‌رود. QoS به صدا اولویت می‌دهد.
فرق Shaping و Policing چیست؟
Shaping ترافیک مازاد را در صف نگه می‌دارد و آهسته ارسال می‌کند؛ Policing ترافیک مازاد را بلافاصله دور می‌ریزد یا علامت‌گذاری می‌کند.
WFQ چگونه پهنای باند را مدیریت می‌کند؟
WFQ (Weighted Fair Queuing) پهنای باند را به‌صورت منصفانه بین جریان‌ها تقسیم می‌کند تا هیچ جریانی تمام پهنای باند را اشغال نکند و ترافیک حساس از بین نرود.
آیا پهنای باند بالا تأخیر را کاهش می‌دهد؟
نه لزوماً. پهنای باند حجم انتقال و تأخیر زمان رسیدن بسته است. ارتباط ماهواره‌ای پهنای باند بالا اما تأخیر بالا (~600ms) دارد. این دو معیار مستقل‌اند.