در حال بارگذاری...
مفهوم پورت‌ها، محدوده‌های شماره پورت (Well-known، Registered، Dynamic)، تفاوت TCP و UDP و جدول کامل پورت‌های استاندارد برای آزمون Network+.
اهداف این درس
وقتی داده به یک میزبان می‌رسد، سیستم‌عامل باید بداند که آن را به کدام برنامه تحویل دهد؛ به مرورگر؟ به ایمیل‌کلاینت؟ به سرور وب؟ پاسخ این سوال «پورت» است. پورت مانند شماره درب یک ساختمان است؛ آدرس IP ساختمان را پیدا می‌کند و پورت درِ مشخص آن را باز می‌کند.
شماره ۱۶ بیتی (۰ تا ۶۵۵۳۵) که در کنار آدرس IP، سرویس یا برنامه مقصد را روی میزبان مشخص می‌کند. ترکیب IP و پورت، سوکت (Socket) نامیده می‌شود.
| پورت | پروتکل | سرویس | کاربرد |
|---|---|---|---|
| 20/21 | TCP | FTP | انتقال فایل (داده/کنترل) |
| 22 | TCP | SSH / SFTP / SCP | مدیریت راه دور امن |
| 23 | TCP | Telnet | مدیریت راه دور ناامن |
| 25 | TCP | SMTP | ارسال ایمیل |
| 53 | TCP/UDP | DNS | ترجمه نام به آدرس |
| 67/68 | UDP | DHCP | تخصیص خودکار IP |
| 80 | TCP | HTTP | مرور وب |
| 110 | TCP | POP3 | دریافت ایمیل |
| 123 | UDP | NTP | هماهنگ‌سازی زمان |
| 143 | TCP | IMAP | دریافت و مدیریت ایمیل روی سرور |
| 161/162 | UDP | SNMP | مدیریت و نظارت شبکه |
| 389 | TCP | LDAP | سرویس دایرکتوری |
| 443 | TCP | HTTPS | مرور وب امن |
| 3389 | TCP | RDP | دسکتاپ راه دور |
هر سرویس، داده را روی یکی از این دو پروتکل انتقال می‌فرستد. انتخاب بین آن‌ها به نیاز سرویس بستگی دارد: قابلیت اطمینان یا سرعت.
مقایسه TCP و UDP
| ویژگی | TCP | UDP |
|---|---|---|
| اتصال | اتصال‌محور (Handshake سه‌مرحله‌ای) | بی‌اتصال |
| قابلیت اطمینان | تحویل تضمینی و مرتب | بدون تضمین |
| سربار | بیشتر | کمتر |
| سرعت | کندتر | سریع‌تر |
| مثال | HTTP، HTTPS، SSH، SMTP | DNS، DHCP، VoIP، SNMP |
1netstat -anپورت‌های Ephemeral
کلاینت هنگام شروع اتصال، یک پورت موقتی از محدوده Dynamic انتخاب می‌کند و پورت مقصد همان پورت استاندارد سرویس است؛ مثلاً مرورگر شما برای باز کردن سایت، از یک پورت تصادفی به پورت 443 سرور متصل می‌شود.
اشتباه رایج
پورت FTP را فقط با 21 به خاطر نسپارید؛ FTP از دو کانال استفاده می‌کند: کنترل روی 21 و داده در حالت Active روی 20. همچنین در Passive، داده روی پورتی بالای 1024 انجام می‌شود.
برای حفظ پورت‌ها
گروه‌بندی کنید: وب (80/443)، ایمیل (25/110/143)، مدیریت (22/23/3389)، شبکه (53/67/68/123/161/162/389). این گروه‌بندی به یادسپاری سریع در آزمون کمک می‌کند.
نکته آزمون
سوالات Network+ به‌طور مستقیم می‌پرسند «ترافیک FTP روی کدام پورت است؟» یا «SNMP از کدام پورت استفاده می‌کند؟». جدول پورت‌های این درس را بدون استثنا حفظ کنید.
جمع‌بندی
پورت + پروتکل انتقال، هویت هر ترافیک را مشخص می‌کنند. در عیب‌یابی، وقتی سرویسی کار نمی‌کند، اول پورت استاندارد و پروتکل انتقال آن را بررسی کنید.
TCP برای داده‌هایی که نباید از دست بروند (وب، ایمیل، SSH) و UDP برای داده‌های حساس به زمان (VoIP، DNS) استفاده می‌شود.
پورت‌های 0-1023 به سرویس‌های شناخته‌شده اختصاص دارند.
پورت‌های بالای 49152 برای اتصال‌های موقت (Ephemeral) استفاده می‌شوند.
محدوده پورت‌های Well-known (شناخته‌شده) کدام است؟
فرق پورت TCP و UDP در یک جمله چیست؟
TCP با برقراری اتصال و تحویل تضمینی (پاسخ تایید و ترتیب) کار می‌کند، اما UDP بدون اتصال و بدون تضمین، فقط داده را می‌فرستد؛ در نتیجه سریع‌تر اما کم‌اطمینان‌تر است.
چرا DNS از UDP استفاده می‌کند اما با TCP هم کار می‌کند؟
پرس‌وجوی عادی DNS یک پیام کوتاه است و با UDP سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر انجام می‌شود؛ اما برای انتقال ناحیه (Zone Transfer) یا پاسخ‌های بزرگ از TCP استفاده می‌شود.
پورت 443 متعلق به کدام سرویس است و روی چه پروتکل انتقالی کار می‌کند؟
پورت 443 متعلق به HTTPS است؛ ترافیک HTTP رمزنگاری‌شده روی TLS که آن هم روی TCP حمل می‌شود.
سوکت (Socket) چیست و چرا مهم است؟
سوکت ترکیب آدرس IP و شماره پورت است که یک نقطه انتهایی ارتباطی منحصربه‌فرد را مشخص می‌کند. هر اتصال TCP/UDP بین دو سوکت (مبدأ و مقصد) برقرار می‌شود.
چرا برخی پروتکل‌ها هم از TCP و هم از UDP استفاده می‌کنند (مثل DNS)؟
برای پرس‌وجوهای کوتاه و سریع از UDP (کم‌هزینه) و برای انتقال داده‌های بزرگ یا حساس (مثل Zone Transfer) از TCP (قابل‌اطمینان) استفاده می‌شود.